Czym i jak usunąć plamę z wina?

Co barwi plamę z wina i dlaczego zmienia kolor?

Czerwony kolor wina dają antocyjany, te same barwniki, które są w jagodach, wiśniach i czerwonej kapuście. Mają jedną cechę, która tłumaczy większość domowych przygód z plamą: reagują na odczyn. W kwaśnym środowisku są czerwone, w obojętnym fioletowe, a w zasadowym przechodzą w szaroniebieski, czasem zielonkawy kolor. Wino jest kwaśne, więc plama na początku jest bordowa. Gdy dotknie jej mydło, soda albo proszek do prania, nagle sinieje. Wiele osób uznaje wtedy, że zniszczyło tkaninę, a to tylko zmiana barwy tego samego barwnika.

W winie są też garbniki, szczególnie w winach dojrzewających w beczce. Antocyjany łączą się z nimi w większe, trwalsze cząsteczki, coraz słabiej rozpuszczalne w wodzie. Dlatego plama sprzed godziny i ta sama plama po tygodniu to dwa różne problemy. Świeża w dużej części wypłucze się wodą. Stara wymaga środka, który rozłoży barwnik chemicznie.

Białe wino i różowe zostawiają niewiele koloru, ale też potrafią po czasie zżółknąć, bo zawierają cukry i garbniki. Wino musujące zachowuje się podobnie do białego.

Jak usunąć plamę z wina, gdy jest świeża?

Pierwsze minuty to odsączanie. Przyłóż ręcznik papierowy albo białą ściereczkę i dociskaj, wymieniając na suchy fragment. Nie pocieraj, bo wino rozejdzie się na większą powierzchnię i wejdzie głębiej we włókna. Na ubraniu i obrusie od razu odwróć materiał i płucz chłodną wodą od lewej strony, tak żeby woda wypychała barwnik na zewnątrz.

Gdy płukanie przestaje dawać efekt, nałóż odrobinę płynu do naczyń, delikatnie wmasuj palcami i wypłucz. Płyn zbiera resztki cukrów i garbników, a jest na tyle łagodny, że nie zmienia gwałtownie odczynu. Dopiero tak przygotowaną rzecz wkładasz do prania z dodatkiem utleniacza. Na meblach i dywanach, gdzie nie da się wypłukać materiału, zasada jest ta sama, tylko wody używasz mniej i zbierasz ją od razu, najlepiej odkurzaczem piorącym.

Na białej bawełnie i lnie skuteczny bywa stary sposób z wrzątkiem: tkaninę naciąga się nad miską i polewa gorącą wodą z pewnej wysokości, żeby strumień przepłukał plamę na wylot. Działa to tylko na trwałych, białych materiałach bez domieszek. Szczegóły i ograniczenia opisuje strona o winie na białych ubraniach.

Nadwęglan, woda utleniona czy chlor: czym rozłożyć barwnik?

Resztki antocyjanów po płukaniu rozkłada utleniacz. Najbardziej uniwersalny jest nadwęglan sodu: w ciepłej wodzie uwalnia nadtlenek wodoru, który odbarwia plamę, a większość kolorowych tkanin go znosi. Ma jedną właściwość, o której łatwo zapomnieć: w roztworze jest zasadowy, więc różowa plama w pierwszych minutach może zszarzeć lub zsinieć. To normalne, po kilku godzinach namaczania kolor powinien zniknąć.

Woda utleniona z apteki (3%) działa szybciej i punktowo, ale łatwo nią odbarwić tkaninę, dlatego zostaw ją na białą bawełnę i len. Chlor też rozkłada barwniki wina, tyle że razem z barwnikami materiału, a na wełnie i jedwabiu niszczy samo włókno. Żadnego z tych środków nie łącz ze sobą ani z octem. Jeśli używasz ich po kolei, płucz rzecz dokładnie między etapami.

Mit soli i inne domowe sposoby: co naprawdę działa?

Sól na plamę z wina to najczęściej powtarzana rada przy stole. Ma w sobie ziarno prawdy: sucha sól wciąga ciecz, więc na dużej, świeżej kałuży na dywanie ogranicza rozlewanie. Tyle samo zrobi jednak ręcznik papierowy, a nie zostawi kryształków w runie. Sól nie rozkłada barwnika, a pozostawiona na noc na wilgotnej plamie nie jest w stanie jej wyciągnąć. Dokładne porównanie soli, wody gazowanej i ekstrakcji na wykładzinie jest na stronie o winie na dywanie.

Białe wino na czerwone również niczego nie neutralizuje, po prostu rozcieńcza. Mleko bywa polecane do namaczania, ale dodaje białka i tłuszczu, które potem też trzeba usunąć. Soda oczyszczona posypana na plamę zsinieje razem z nią, co wygląda dramatycznie, choć niczego nie psuje. Najlepiej sprawdza się nudny zestaw: odsączanie, chłodna woda, płyn, a potem utleniacz.

Na jakich powierzchniach wino trzeba usuwać inaczej?

Na tapicerce największym wrogiem jest nadmiar wody, która zostawia obwódkę i wsiąka w piankę. Tkanina płaska znosi więcej niż welur, którego runo układa się pod wpływem wilgoci i tarcia. Opis postępowania jest przy winie na kanapie. Obrus po przyjęciu to z kolei sprawa namaczania: im szybciej trafi do chłodnej wody, tym mniej pracy rano. Wełna, czyli swetry, szale i dywany wełniane, nie znosi gorąca, tarcia ani nadwęglanu w mocnym stężeniu. Tu pracuje się zimną wodą i środkiem do wełny, a na resztę plamy często potrzebna jest pralnia.

Na twardych powierzchniach wino rzadko jest problemem, wyjątkiem są kamienie wapienne, czyli marmur i trawertyn. Kwaśne wino potrafi zmatowić polerowaną powierzchnię już po kilku minutach, a takiego zmatowienia nie usunie żaden środek do plam, tylko polerowanie kamienia.

Jak przygotować się na przyjęcie, żeby plama nie została na stałe?

Na stole, przy którym pije się czerwone wino, dobrze mieć ręczniki papierowe i dzbanek zimnej wody. Plamę na obrusie można przykryć serwetką i zająć się nią po kolacji, ale obrus powinien trafić do namaczania jeszcze tego samego wieczoru, nie po tygodniu. Ubrania z plamą też lepiej zamoczyć od razu w chłodnej wodzie niż wrzucić do kosza. Mokry barwnik utlenia się wolniej niż ten, który wysechł na powietrzu, więc rano zostaje dużo mniej do zrobienia.