Jak usunąć plamy i zabrudzenia z wełny?

Jaka to wełna i co mówi metka?

Wełna jest włóknem białkowym, zbudowanym z keratyny, tej samej, z której są nasze włosy. Na powierzchni każdego włókna leżą drobne łuski. Gdy wełna jest ciepła, mokra i porusza się, łuski otwierają się i zahaczają o siebie, a włókna wędrują i splątują się na stałe. Tak powstaje filc. Dlatego w praktyce największe zagrożenie dla swetra to nie plama, tylko sposób jej usuwania.

Na metce szukaj trzech rzeczy: składu (WO, WM merino, WS kaszmir, WP alpaka), symbolu prania i ewentualnej informacji „superwash” lub „machine washable”. Superwash oznacza wełnę z wygładzonymi łuskami, która znosi pranie w pralce w programie do wełny. Bez tej informacji traktuj rzecz jak zwykłą wełnę, czyli pranie ręczne albo pralnia.

Mieszanki z akrylem czy poliamidem są nieco odporniejsze, ale jeśli wełny jest w nich ponad połowa, filcują się podobnie.

Jak usuwać plamy z wełny krok po kroku?

Ogólny schemat dla świeżej plamy, niezależnie od tego, czy to sos, kawa czy błoto:

1. Zbierz nadmiar łyżką albo papierowym ręcznikiem, przykładając go od góry. Nie przecieraj.
2. Pod plamę podłóż złożony biały ręcznik, żeby brud przechodził w niego, a nie rozchodził się na boki.
3. Zwilż plamę zimną wodą i odciskaj ją czystą ściereczką od brzegów do środka.
4. Jeśli zostaje ślad, nanieś trochę środka do prania wełny (obojętnego) rozcieńczonego wodą, wklep palcami, odczekaj kilka minut.
5. Wypłucz letnią wodą o tej samej temperaturze co poprzednio, odciśnij w ręcznik i susz na płasko.

Temperatura wody w trakcie całego zabiegu powinna być mniej więcej stała. Nagła zmiana z ciepłej na zimną też sprzyja filcowaniu, więc nie płucz swetra pod lodowatą wodą po letniej kąpieli. Przy czerwonym winie opisujemy osobny tryb postępowania, z rozcieńczaniem i bez soli, na stronie o tym, jak usunąć wino z wełny.

Czego wełna nie znosi i dlaczego?

Wełna lepiej znosi lekko kwaśne środowisko niż zasadowe. Dlatego stara rada, by do ostatniego płukania dodać odrobinę octu, ma uzasadnienie, choć warto najpierw sprawdzić kolor w niewidocznym miejscu, bo część barwników reaguje na zmianę odczynu.

Najczęstsze zabrudzenia i błędy na wełnie

Najwięcej kłopotu sprawiają plamy z jedzenia na swetrach i szalikach, makijaż na kołnierzu i zacieki potu pod pachami. Tłuste ślady wymagają detergentu, ale w małej ilości. Kosmetyki z silikonami i olejami lepiej najpierw zasypać skrobią. Pot na wełnie zwykle znika po praniu ręcznym w środku do wełny, a zapach po wietrzeniu na świeżym powietrzu, wełna sama dość dobrze go oddaje.

Klasyczny błąd: plamę po kawie szoruje się gorącą wodą z mydłem w łazience, a potem sweter suszy na grzejniku. Efekt to jaśniejsze, zbite koło w miejscu plamy, które jest twardsze od reszty dzianiny. Drugi błąd to wyżymanie. Mokra wełna jest ciężka i rozciąga się pod własnym ciężarem, więc wodę odciska się, zwijając sweter w ręcznik, i suszy na płasko, nadając mu kształt rękami.

Zdarza się też, że plama okazuje się dziurką po molach albo wytarciem. To nie jest coś, co da się wyczyścić. Takie rzeczy przed przechowaniem warto wyprać, bo mole chętniej żerują na zabrudzonej wełnie.

Jak przechowywać i chronić wełnę?

Wełnę nosi się kilka razy przed praniem i wietrzy między użyciami. Zbyt częste pranie szkodzi jej bardziej niż drobne zabrudzenia. Swetry przechowuje się złożone, nie na wieszaku, w przewiewnym pudle lub bawełnianym worku, z dala od światła słonecznego, które żółci jasną wełnę. Plamy usuwaj od razu, zanim zaschną, bo stary tłuszcz i garbniki wymagają już mocniejszych środków, których wełna nie lubi. Przy cennych płaszczach i kaszmirze z trudną plamą oszczędniej i bezpieczniej jest pójść do pralni chemicznej i powiedzieć, czym jest plama.