Jak usunąć plamy i zabrudzenia z zamszu?

Zamsz, welur czy mikrofibra: jak rozpoznać, co czyścisz?

Zanim cokolwiek zrobisz, ustal, czy to naturalny zamsz. Zamsz to skóra, której wierzchnia warstwa (lico) została usunięta albo która pochodzi z wewnętrznej części skóry, dlatego ma meszek z obu stron albo przynajmniej szorstką, włóknistą mizdrę od spodu. Zajrzyj na krawędź, pod podszewkę, do środka cholewki. Jeśli zobaczysz splot tkaniny, masz do czynienia z mikrofibrą, która udaje zamsz.

Różnica jest zasadnicza. Mikrofibra to poliester, więc nie przeszkadza jej wilgoć ani delikatny detergent. Naturalny zamsz zachowuje się jak gąbka: chłonie wodę, tłuszcz i barwniki w głąb, a po wyschnięciu w miejscu, gdzie woda dotarła do granicy suchej skóry, odkłada się wypłukany brud i garbniki. Stąd typowe ciemne obwódki. Drugi problem to włos: każde mocniejsze tarcie kładzie go albo wyrywa, a połyskująca, „wylizana” plama to często nie brud, tylko zmiażdżony meszek.

Prosty test na wodę: kropla na niewidocznym miejscu. Jeśli wsiąka w kilka sekund i ciemnieje, rzecz nie ma impregnatu i trzeba pracować prawie na sucho. Jeśli perli się na powierzchni, masz trochę więcej swobody.

Jak usuwać plamy z zamszu na co dzień, żeby nie zrobić gorzej?

Podstawowy zestaw jest krótki: szczotka krepowa (gumowa, lepka w dotyku), gumka do zamszu, sucha ściereczka z mikrofibry i skrobia ziemniaczana albo talk. Kolejność pracy zawsze ta sama: najpierw całkowicie wysuszyć, potem wyczesać luźny brud, dopiero na końcu zająć się tym, co zostało.

• Kurz i szary nalot: szczotka krepowa ruchem w jedną stronę, potem pod włos, żeby go podnieść.
• Zaschnięte błoto: wyłącznie po całkowitym wyschnięciu, najpierw wykruszyć palcami i szczotką, potem gumka. Szczegóły dla butów są na stronie o tym, jak usunąć błoto z zamszu.
• Świeży tłuszcz: nie trzeć. Zasypać grubą warstwą skrobi, zostawić na kilka godzin albo na noc, wyszczotkować i powtórzyć. Cała procedura jest opisana przy tłustych plamach z zamszu.
• Wyświecone miejsca na łokciach czy noskach butów: gumka, a na zamszu obuwniczym krótkie muśnięcia szczotką mosiężną. Pomaga też chwilowe potrzymanie nad parą z czajnika, z odległości kilkunastu centymetrów, i natychmiastowe szczotkowanie.

Gumką pracuje się jak na papierze: krótkie, lekkie pociągnięcia, a okruchy usuwa się szczotką, nie ręką, bo dłonie zostawiają tłuszcz.

Czego zamsz nie znosi i co się wtedy dzieje?

Zamsz to skóra garbowana i natłuszczona, bez ochronnego lica. Każdy środek działa więc bezpośrednio na włókna kolagenu i na substancje, które nadają im miękkość.

Największą pułapką jest woda lana punktowo. Jeśli zamsz już zamókł plamami, lepiej zwilżyć równomiernie cały panel (całą cholewkę, cały przód kurtki) gąbką z czystą wodą i pozwolić mu wyschnąć jednolicie. Wtedy granica plamy nie ma gdzie się odłożyć.

Kiedy plamy z zamszu nie da się już usunąć samodzielnie?

Stara plama z oleju, która przeszła na wylot, wino na jasnym zamszu, farba albo atrament zwykle zostają, przynajmniej w postaci cienia. Kolejne próby z rozpuszczalnikami kończą się wtedy wyblakłym kołem albo sztywną łatą, która rzuca się w oczy bardziej niż sama plama. Przy drogich kurtkach i torbach to moment na pralnię specjalizującą się w skórach. Pralnia może wyczyścić całą rzecz i ponownie ją natłuścić i ufarbować, czego w domu nie da się zrobić równomiernie.

Na co dzień najwięcej daje profilaktyka: impregnat w sprayu na nową, czystą rzecz, powtarzany regularnie w sezonie, szczotkowanie po każdym noszeniu w błocie i przechowywanie w przewiewnym pokrowcu, a nie w foliowym worku, w którym skóra się poci i łapie pleśń. Szerzej o pielęgnacji obu materiałów piszemy w poradniku o tym, jak czyścić zamsz i nubuk.