Czym i jak usunąć długopis?

Jakie są rodzaje tuszu i co to zmienia?

Słowo „długopis” obejmuje kilka różnych tuszów i od tego, który trafił na kanapę czy koszulę, zależy, czy w ogóle sięgać po alkohol. Klasyczny długopis kulkowy pisze gęstą, oleistą pastą: barwniki rozpuszczone w glikolach i żywicach. Ten tusz bardzo dobrze rozpuszcza się w alkoholu i to właśnie on robi większość plam w domach, plecakach i torebkach.

Długopisy żelowe i cienkopisy kulkowe (rollery) mają tusz wodny. W żelowych kolor daje często pigment, czyli drobne nierozpuszczalne cząstki, a nie barwnik. Świeże zmywają się wodą, ale po wyschnięciu pigment zostaje w splocie tkaniny i alkohol nie ma go czym rozpuścić. Atrament z pióra wiecznego to roztwór barwnika w wodzie, najłatwiejszy przy świeżej plamie i dość uparty na jasnej bawełnie po kilku dniach. Tusze ścieralne, te z gumką na końcu, znikają pod wpływem ciepła tarcia, ale potrafią wrócić w niskiej temperaturze, co bywa zaskoczeniem po wyjęciu ubrania z zimnej szafki.

W praktyce: jeśli kreska jest lekko błyszcząca i tłustawa, to tusz olejowy i alkohol zadziała. Matowa i wsiąknięta w tkaninę, często jaskrawa, to raczej żel lub atrament, a wtedy zaczyna się od wody z płynem do naczyń.

Dlaczego alkohol, a nie lakier do włosów?

Alkohol izopropylowy rozpuszcza barwniki i żywice tuszu kulkowego, szybko odparowuje i nie zostawia tłustego filmu. To sprawia, że da się nim przenieść plamę z tkaniny na podkładkę bez zostawiania nowego śladu. Rozcieńczony z wodą działa słabiej, dlatego do plam używa się preparatu o wysokim stężeniu, takiego jak sprzedawany do elektroniki.

Lakier do włosów był kiedyś polecany właśnie dlatego, że składał się w dużej części z alkoholu. Działał alkohol, a nie sam lakier. Dzisiejsze lakiery zawierają więcej polimerów utrwalających, gazów nośnych i dodatków zapachowych. Po psiknięciu na plamę alkohol szybko odparowuje, a na tkaninie zostaje warstwa żywicy, która skleja włókna i zbiera kurz. Na skórze mebla zostawia lepką plamę, której trzeba się pozbyć osobno. Z tego samego powodu nie najlepszym pomysłem są perfumy czy płyn do dezynfekcji z dodatkami.

Jak usunąć długopis świeży i zaschnięty?

Przy świeżej kresce najważniejsze jest, żeby jej nie rozmazać. Na tkaninie podkładasz pod plamę złożony ręcznik papierowy albo białą ściereczkę. Wacik lub patyczek zwilżasz alkoholem tak, żeby był wilgotny, nie mokry, i dotykasz plamy od lewej strony materiału, dociskając. Tusz przechodzi na podkładkę. Po kilku dotknięciach przesuwasz podkładkę na czyste miejsce i powtarzasz, aż przestanie się barwić. Potem miejsce przemywasz wodą z kroplą płynu do naczyń i pierzesz zgodnie z metką.

Plama zaschnięta, sprzed dni czy tygodni, wymaga dłuższego kontaktu. Alkohol zostawia się na niej na minutę lub dwie pod przykrytym wacikiem, żeby nie odparował od razu, i dopiero potem odbiera. Często zostaje słaby cień, który znika dopiero w praniu z odplamiaczem. Kreska, która przeszła już przez suszarkę bębnową, bywa nie do usunięcia w całości: ciepło utrwaliło barwnik we włóknie.

Na jakich powierzchniach trzeba działać inaczej?

Ubrania to najczęstszy przypadek i jednocześnie ten, gdzie metoda z podkładką działa najlepiej. Szczegóły, w tym co zrobić z kieszenią koszuli po praniu z długopisem w środku, są na stronie o długopisie na ubraniu. Plecaki szkolne uszyte z tkanin technicznych mają powłokę wodoodporną od spodu, więc tam alkohol nakłada się tylko z wierzchu i małymi porcjami.

Skóra naturalna, czy to kanapa, kurtka, czy torebka, jest wykończona barwnikiem i warstwą ochronną. Alkohol rozpuszcza tusz, ale też wysusza skórę i potrafi zdjąć odrobinę koloru. Dlatego tylko patyczek, tylko na samą kreskę i od razu potem odżywka do skóry. Więcej o tym na stronie o długopisie na skórze. Przy torebkach dochodzi kłopot z rozpoznaniem, czy to skóra naturalna, czy ekoskóra, bo każda wymaga innych środków.

Na kanapie tkaninowej problemem są zacieki i kolor obicia, a nie sam tusz. Pracuje się prawie suchym wacikiem i od razu osusza miejsce, co opisujemy przy długopisie na kanapie. Ściany z dziecięcymi rysunkami to osobne wyzwanie: na farbie zmywalnej alkohol i ściereczka dają radę, na matowej każde mocniejsze tarcie zostawia błyszczącą łatę, o czym więcej na stronie o długopisie na ścianie. Na plastiku zwykle wystarczy alkohol, a z dłoni długopis schodzi mydłem, olejem albo po prostu w ciągu dnia.

Kiedy przestać i co zrobić z resztką plamy?

Jeśli po kilku turach alkoholu wacik przestaje się barwić, a na tkaninie nadal widać niebieski cień, to zwykle reszta barwnika wniknęła głęboko we włókno. Dalsze pocieranie niczego nie da, a może przetrzeć materiał. Na białej bawełnie można spróbować namaczania z odplamiaczem tlenowym. Na kolorowych rzeczach lepiej wyprać i ocenić efekt po wyschnięciu, a przy cennych ubraniach oddać je do pralni chemicznej z informacją, co już było użyte.

Na skórze naturalnej stary, wchłonięty tusz często zostaje na stałe. Specjalistyczne zakłady renowacji skóry potrafią go zamaskować przez ponowne barwienie fragmentu, ale domowymi środkami przy próbie usunięcia łatwo zrobić plamę jaśniejszą od tuszu.

Jak unikać plam z długopisu?

Większość plam bierze się z długopisu bez skuwki w kieszeni lub w torebce. Długopis z mechanizmem chowanym albo w zamkniętym piórniku to najprostsza profilaktyka. Przed praniem warto sprawdzać kieszenie, bo jeden długopis w bębnie potrafi zaplamić cały wsad. Przy małych dzieciach dobrze sprawdzają się zmywalne kredki i flamastry, a długopisy trzymane wyżej, poza zasięgiem rąk i ścian.

Jasne skórzane torebki i kanapy mają jeszcze jeden wróg: farba drukarska i barwnik, które przenoszą się z gazet i ciemnych dżinsów, a nie z samego długopisu. Taki ślad jest płytki i zwykle schodzi łagodnym środkiem do skóry, jeśli zareaguje się w ciągu kilku dni. Regularna pielęgnacja preparatem, który tworzy cienką warstwę ochronną, sprawia, że tusz zostaje na powierzchni i nie wsiąka w lico.