Czym i jak usunąć kłaczki?

Kłaczki czy mechacenie: co właściwie trzeba usunąć?

Pod jedną nazwą kryją się dwa różne problemy. Kłaczki to luźne włókna z innych rzeczy: z ręczników, kocy, polarów, chusteczki zapomnianej w kieszeni. Przyklejają się do tkaniny elektrostatycznie albo wplątują w jej powierzchnię, ale nie są z nią związane. Zbiera je rolka, taśma, gumowa rękawica, nawet wilgotna dłoń. Mechacenie to coś innego: włókna samej tkaniny wysuwają się z przędzy przy tarciu, splątują w kuleczki i zostają przyczepione do materiału. Rolka ich nie zbierze, bo kuleczka trzyma się kilkoma włóknami jak korzeniami.

Rozpoznanie zajmuje kilka sekund. Jeśli kuleczki mają inny kolor niż sweter, to kłaczki z innych rzeczy. Jeśli mają ten sam kolor i są skupione tam, gdzie materiał się ociera (pod pachami, na bokach, na mankietach, na siedzisku kanapy), to mechacenie. Często występują razem, bo zmechacona powierzchnia jest szorstka i łapie obce kłaczki jak rzep.

Dlaczego tkaniny się mechacą?

Każda przędza składa się z wielu krótszych lub dłuższych włókien skręconych razem. Przy tarciu najsłabiej trzymające się włókna wysuwają się na powierzchnię i zaczynają ze sobą splątywać. Dalej los kuleczki zależy od tego, jak mocne jest włókno. Wełna i bawełna są stosunkowo słabe: kuleczki w końcu odrywają się same. Poliester, akryl i poliamid są bardzo wytrzymałe, więc kuleczka nie odpada, tylko rośnie. Stąd częste zaskoczenie, że tani sweter z mieszanki z akrylem po kilku praniach wygląda gorzej niż wełniany.

Mechaceniu sprzyja też luźny splot, puszyste przędze, krótkie włókna i pranie razem z rzeczami szorstkimi, na przykład z dżinsem z nitami i zamkami. W tapicerce mebli o odporności na ścieranie mówi parametr podawany w cyklach testu Martindale’a: im wyższa liczba, tym tkanina dłużej zachowa wygląd. Niska odporność oznacza, że kanapa zacznie się mechacić już w pierwszym sezonie w miejscach, gdzie najczęściej się siedzi.

Jak usunąć kłaczki i zmechacenia krok po kroku?

Luźne kłaczki: rolka z taśmą prowadzona w jednym kierunku albo lekko wilgotna gumowa rękawica, która zbiera włókna w wałeczki. Na odzieży z polaru i ciemnych tkaninach dobrze sprawdza się też suszarka bębnowa przez kilka minut bez grzania, jeśli metka pozwala, bo włókna lądują w filtrze.

Zmechacenia: rozłóż rzecz płasko na stole i napnij materiał dłonią. Golarkę do ubrań prowadź powoli, małymi kółkami albo w jednym kierunku, bez docisku. Ostrza mają ścinać kuleczki, które same wpadają przez sitko, a nie wcinać się w tkaninę. Na grubych swetrach z wełny dobrze działa grzebień lub kamień do swetrów, którym przeciąga się po materiale krótkimi ruchami. Ten sposób jest wolniejszy, ale daje większą kontrolę na delikatnych dzianinach. Po goleniu przejedź rzecz rolką, żeby zebrać ścinki, i przeparuj ją parownicą albo zawieś w zaparowanej łazience, jeśli przędza na to pozwala: włókna się podnoszą, a powierzchnia wygląda równiej.

Gdzie kłaczki usuwa się inaczej?

Ubrania to klasyczny przypadek: sweter, dres, legginsy, czarne spodnie po praniu z ręcznikami. Golarka, kamień i zmiana nawyków przy praniu załatwiają większość problemów, co szczegółowo opisuje metoda kłaczki z ubrania.

Zmechacona kanapa to większa powierzchnia i większe ryzyko, bo tapicerki nie da się zdjąć i napiąć na stole. Golarkę prowadzi się po siedziskach z wyczuciem, w dobrym świetle, a szwy i lamówki omija. Kiedy to ma sens, a kiedy tkanina jest już zbyt przetarta, opisuje metoda kłaczki z kanapy.

Na pościeli z flaneli i kocach mechacenie jest naturalne i trudno je całkiem zatrzymać. Tu golarka pomaga raz na jakiś czas, ale lepiej sprawdza się pranie w niższej temperaturze, mniejszy wsad i rezygnacja z suszarki, która przyspiesza tarcie włókien.

Kiedy zmechaconej rzeczy nie da się już uratować?

Golarka usuwa skutki, ale nie cofa przetarcia. Jeśli po ścięciu kuleczek materiał w danym miejscu jest wyraźnie cieńszy, prześwituje pod światło albo widać nici osnowy, każde kolejne golenie tylko przyspieszy powstanie dziury. Tak bywa z łokciami swetrów, wewnętrzną stroną ud w legginsach i przednią krawędzią siedziska kanapy. Swetrowi można wtedy przedłużyć życie łatą na łokciach, a kanapie pokrowcem lub nowym obiciem. Rzeczy z mieszanki z akrylem, które mechacą się na całej powierzchni już po kilku praniach, zwykle będą wracać do tego stanu bez względu na pielęgnację. Tu golarka jest doraźnym ratunkiem przed ważnym wyjściem, a nie trwałym rozwiązaniem.

Jakich błędów unikać przy usuwaniu kłaczków?

Najczęstsza szkoda to dziura po golarce. Powstaje wtedy, gdy materiał leży luźno, tworzy fałdę i ostrze ją wciąga. Druga to golenie zbyt często: każde przejście zbiera część włókien, więc sweter goli się raz na jakiś czas, a nie przed każdym wyjściem. Trzecia to wyrywanie kuleczek palcami, które wyciąga kolejne włókna i przyspiesza mechacenie.

Ostrożnie z jednorazową maszynką do golenia. Na grubym polarze się sprawdza, ale na cienkich dzianinach nieosłonięte ostrze łatwo przecina powierzchnię. Nie warto też szorować zmechaconych miejsc szczotką z twardym włosiem w nadziei, że kulki odpadną. Szczotka wyciągnie z przędzy kolejne włókna i za tydzień kulek będzie więcej.

Jak zapobiegać mechaceniu i kłaczkom?

Najwięcej daje pranie na lewej stronie, z zapiętymi zamkami, w niepełnym bębnie, na programie do delikatnych tkanin lub wełny. Ciemne ubrania pierz osobno od ręczników, polarów i nowych kocy, które przez pierwsze prania gubią dużo włókien. Pomaga też regularne czyszczenie filtra pralki i suszarki, bo zapchany filtr oddaje kłaczki z powrotem do wody.

Swetry suszy się na płasko, a w szafie układa, zamiast wieszać. Przy zakupie warto sprawdzić skład i splot: gęsto tkana tkanina z długich włókien mechaci się dużo mniej niż luźna, puszysta dzianina z mieszanki z akrylem. Na kanapie z delikatnym obiciem dobrze sprawdza się narzuta w miejscu, gdzie siedzi się najczęściej, bo to tarcie dżinsów jest głównym sprawcą zmechaceń na siedziskach.