Czym i jak usunąć plamę z krwi?

Dlaczego krew wymaga zimnej wody?

Krew to przede wszystkim woda, białka osocza i czerwone krwinki z hemoglobiną. Barwnik hemoglobiny zawiera żelazo, a białka zachowują się podobnie do białka jajka. Dopóki są w naturalnej postaci, rozpuszczają się w zimnej wodzie i dają się wypłukać z tkaniny. Pod wpływem ciepła łańcuchy białek rozwijają się, sklejają ze sobą i z włóknami. To jest ten sam proces, który zamienia przezroczyste białko w ścięte białe na patelni.

Granica nie jest ostra, ale woda wyraźnie ciepła w dotyku już przyspiesza wiązanie. Dlatego płukanie pod kranem z ciepłą wodą, bo „lepiej zmywa”, jest najczęstszym błędem przy krwi. Plama na chwilę blednie, a po wyschnięciu zostaje brązowy ślad, który nie reaguje już na zimną wodę.

Drugą rzeczą jest czas. Krew na powietrzu krzepnie i wysycha w ciągu kilkunastu minut, a im dłużej leży, tym mocniej żelazo z hemoglobiny utlenia się do rdzawego odcienia. Świeża plama zwykle schodzi w całości, stara wymaga namaczania i cierpliwości.

Jak usunąć plamę z krwi, póki jest świeża?

Odsącz nadmiar białym ręcznikiem papierowym, dociskając, a nie pocierając. Jeśli rzecz da się zdjąć, odwróć ją na lewą stronę i płucz zimną bieżącą wodą tak, żeby strumień wypychał krew z powrotem tą drogą, którą weszła, a nie przepychał jej przez całą grubość tkaniny.

Gdy plama blednie, ale nie znika, nanieś odplamiacz enzymatyczny albo kilka kropel płynu do naczyń i delikatnie rozprowadź opuszkami palców. Po kilkunastu minutach wypłucz w zimnej wodzie. Białą bawełnę, która dalej ma różowy ślad, można punktowo zwilżyć wodą utlenioną. Pieni się, bo enzym obecny w krwi rozkłada nadtlenek, i to pienienie jest znakiem, że coś jeszcze zostało. Kiedy przestaje się pienić, plama zwykle jest już usunięta.

Na kolorowych rzeczach i tkaninach nieznanego składu zacznij od próby: kropla wody utlenionej na wewnętrznym szwie, kilka minut, sprawdzenie, czy kolor się nie zmienił. Dopiero potem pranie w zwykłej temperaturze dla danej tkaniny i suszenie na powietrzu. Do suszarki wkładaj rzecz tylko wtedy, gdy na mokrym materiale nie widać już żadnego śladu.

Co zrobić z zaschniętą krwią?

Zaschnięta plama jest twarda i ciemniejsza, a w grubszej tkaninie tworzy sztywną skorupę. Jeśli jest gruba, najpierw delikatnie zeskrob to, co odstaje, tępym nożem lub łyżeczką. Potem namocz rzecz w zimnej wodzie z odplamiaczem enzymatycznym lub z proszkiem zawierającym enzymy. Enzymy pracują wolno, więc czas ma tu większe znaczenie niż ilość środka: od kilku godzin do całej nocy.

Po namaczaniu sprawdź plamę pod światło. Jeśli zostaje jasnobrązowy cień, na białej bawełnie i lnie pomaga namaczanie w roztworze nadwęglanu sodu, zgodnie z proporcją z opakowania. Na tkaninach kolorowych nadwęglan stosuj tylko wtedy, gdy etykieta rzeczy na to pozwala i próba wyszła dobrze. Wełny i jedwabiu nie namaczaj ani w enzymach, ani w nadwęglanie: tu zostaje zimna woda, sól i delikatny płyn do prania tkanin wełnianych, a przy cennej rzeczy pralnia.

Uczciwie trzeba powiedzieć, że plama z krwi, która przeszła pranie w 60°C i suszenie w suszarce, często zostaje w postaci żółtawego cienia. Można go rozjaśnić, ale nie zawsze całkiem usunąć.

Materac, kanapa, dywan i pościel: gdzie potrzebna osobna metoda?

Ubranie można namoczyć, materaca już nie. W grubych, miękkich rzeczach woda wsiąka głęboko, a potem schnie tak długo, że pojawia się zaciek i zapach stęchlizny. Dlatego na tych powierzchniach pracuje się minimalną ilością płynu, a plamę wyciąga się na ściereczkę zamiast ją wypłukiwać.

• Krew z materaca: bez zamaczania, pasta z sody, woda utleniona po próbie i dokładne suszenie.
• Krew z białych ubrań: tu można sobie pozwolić na namaczanie, enzymy i wodę utlenioną.
• Krew z kanapy: liczy się kod czyszczenia tapicerki i jak najmniej wody.
• Krew z dywanu: zimna woda i sól, odsączanie, bez tarcia runa.
• Krew z pościeli: namaczanie w zimnej wodzie i nadwęglan na bawełnie oraz satynie.

Czego unikać przy plamach z krwi?

Poza ciepłem są dwie pułapki. Pierwsza to chlor. Działa na krew, ale osłabia bawełnę, odbarwia każdy kolor i na resztkach białka potrafi zostawić żółtą obwódkę. Na białej bawełnie nadwęglan daje podobny efekt bez tych wad. Druga pułapka to mieszanie: woda utleniona, ocet, chlor i amoniak w różnych kolejnościach na jednej plamie, bez płukania między nimi. Chlor z amoniakiem lub z kwasem wydziela szkodliwe gazy, więc każdy środek stosuj osobno i spłucz go przed następnym.

Na tkaninach zwierzęcych, czyli wełnie, jedwabiu, kaszmirze i alpace, nie stosuj odplamiaczy z enzymami ani proszków „bio”. Na skórze licowej i zamszu nie lej wody utlenionej, bo wybieli barwnik. Pracuj w rękawicach, a przy chemii przy otwartym oknie.

Jak przygotować się na plamy z krwi?

Najwięcej zależy od pierwszych minut, więc dobrze mieć w domu butelkę wody utlenionej i odplamiacz enzymatyczny w jednym miejscu. Kto ma skłonność do krwawienia z nosa albo małe dzieci, które ciągle się obijają, oszczędzi sobie wielu zniszczonych poszewek, jeśli wie, że pierwszy ruch to zimna woda, a nie ciepła.

Na materace dobrze sprawdzają się ochraniacze z warstwą nieprzemakalną, które pierze się zamiast czyścić cały materac. Przy pościeli z jasnej bawełny opłaca się prać plamę od razu, bo nawet niewielka kropla zaschnięta na kilka dni wymaga już namaczania. A jeśli plama pochodzi z rany, najpierw opatrz skaleczenie, dopiero potem zajmij się tkaniną: kilka minut w zimnej wodzie niczego nie przekreśli.