Czym i jak usunąć mech?

Czym jest mech i czym różni się od glonów i porostów?

Mech to roślina, a nie nalot. Nie ma korzeni, za to trzyma się podłoża chwytnikami, cienkimi nitkami, które wchodzą w każdą szczelinę, pory betonu i nierówności dachówki. Wodę i składniki pobiera całą powierzchnią, więc potrzebuje przede wszystkim wilgoci i cienia. Ziemia jest mu prawie niepotrzebna, wystarczy odrobina kurzu, piasku i resztek liści w fudze.

W praktyce na zewnątrz spotyka się trzy rzeczy, które ludzie wrzucają do jednego worka. Mech tworzy zielone poduszki, które można chwycić palcami i zerwać. Glony to płaski, zielony lub szarozielony nalot, śliski po deszczu, bez wyraźnej grubości. Porosty wyglądają jak szare, żółte lub pomarańczowe plamki przyrośnięte do kamienia i dachówki; są twarde, trzymają się mocno i rosną latami. Rozróżnienie ma znaczenie, bo mech w dużej części usuwa się mechanicznie, nalot glonów głównie oprysk i spłukanie, a porosty schodzą najtrudniej i często zostawiają ślad nawet po skutecznym oprysku. O samych nalotach więcej przy glonach i zielonym nalocie.

Dlaczego mech tak trudno usunąć na dobre?

Bo to, co widać, jest tylko częścią problemu. Zerwanie zielonej poduszki zostawia w szczelinie chwytniki, zarodniki i organiczną warstwę, na której za kilka tygodni wyrośnie nowy mech. Do tego mech działa jak gąbka: trzyma wodę przy powierzchni, co sprzyja kolejnym roślinom, glonom i porostom.

Druga sprawa to podłoże. Kostka brukowa, płyty betonowe, dachówka ceramiczna i cementowa, stare drewno tarasowe są porowate. Mech nie siedzi na nich jak plama na płytce, tylko się w nie wplata. Stąd pokusa, żeby użyć czegoś mocnego: soli, chloru, myjki z maksymalnym ciśnieniem. Każdy z tych sposobów daje szybki efekt wizualny i robi szkodę, którą widać dopiero po zimie: łuszczącą się kostkę, wypłukane fugi, matową i chłonną dachówkę.

Trzeci powód jest najprostszy. Miejsca, gdzie rośnie mech, są zacienione i wilgotne z konkretnego powodu: drzewo, ściana od północy, brak spadku, zapchana rynna. Dopóki to się nie zmieni, każda metoda działa na jeden, dwa sezony.

Jak usunąć mech krok po kroku?

Ta kolejność działa na większości twardych powierzchni na zewnątrz. Różnice dla konkretnych miejsc są niżej.

1. Usuń to, co da się zerwać. Na sucho, skrobakiem do fug, starym nożem lub łopatką. Z dużych powierzchni mech zgarnia się sztywną szczotką z tworzywa. Szczotka druciana nadaje się tylko do fug, i to ostrożnie, bo stalowe druty rysują kostkę i potrafią zostawić rdzawe ślady.
2. Zamieć i zbierz resztki. Martwy mech z zarodnikami zostawiony w fugach to gotowe podłoże na kolejny rok.
3. Nałóż preparat do mchu i glonów. Biocyd rozcieńczony według etykiety nanosi się opryskiwaczem na suchą powierzchnię, w dzień bez deszczu i przymrozków. W rękawicach, okularach, z dala od oczka wodnego i roślin, których nie chcesz opryskać.
4. Daj mu czas. Większość takich środków nie działa od razu. Mech brązowieje po kilku dniach, a całkowicie obumiera w ciągu kilku tygodni; dokładny czas i to, czy spłukiwać, podaje producent.
5. Zmieć martwe resztki i uzupełnij szczeliny. Puste fugi w kostce zasypuje się piaskiem lub fugą przeznaczoną do kostki. Pełna, zagęszczona fuga to najlepsza ochrona przed nowym mchem.

Świeży, cienki mech, który dopiero zazielenił fugi, często wystarczy wydrapać i zamieść, a resztki polać wrzątkiem. Stare, grube poduszki na dachu czy przy krawężniku wymagają pełnej sekwencji, czasem powtórzonej po miesiącu.

Sposoby na mech: co działa, a co szkodzi

Z myjką ciśnieniową jest najwięcej nieporozumień. Nie jest zakazana, ale jej rolą jest spłukanie martwych resztek po biocydzie, a nie wyrywanie żywego mchu z dyszy przyłożonej kilka centymetrów od fugi.

Gdzie mech wymaga osobnej metody?

Kostka brukowa i płyty. Tu największym problemem są fugi. Mech wyrasta w szczelinach, a usuwanie go razem z piaskiem otwiera miejsce dla kolejnego. Po czyszczeniu fugi trzeba uzupełnić, a sól odpada całkowicie, bo niszczy i kostkę, i ogród. Szczegóły w metodzie mech z kostki brukowej.

Dach i dachówka. Mech na dachu to nie tylko wygląd. Zatrzymuje wodę, która zimą zamarza pod zakładami dachówek, a spłukiwane resztki zapychają rynny. Dachówka ma powierzchnię, którą łatwo zniszczyć myjką z bliska, więc stawia się na biocyd i niskie ciśnienie, a pracę na wysokości z zabezpieczeniem. Opisujemy to w metodzie mech z dachówki.

Drewno: taras, meble ogrodowe, płot. Drewno jest miękkie i chłonne. Mocny strumień wody podnosi włókna i robi z deski szorstką, „włochatą” powierzchnię, w której mech i glony zaczepiają się jeszcze łatwiej. Czyści się je szczotką wzdłuż włókien, środkiem do drewna, a po wyschnięciu olejuje. Więcej w metodzie mech z drewna.

Czego nie robić przy usuwaniu mchu?

Najczęstszy błąd to sól. Działa, bo wysusza mech, ale chlorki zostają w betonie i w glebie. Kostka, która przez zimę przechodzi przez cykle zamarzania i rozmarzania z solą w porach, zaczyna się łuszczyć, a rośliny wzdłuż podjazdu żółkną przez kolejne sezony. Podobnie z siarczanem żelaza: na trawnik się go stosuje, ale na betonie i kamieniu zostawia rdzawe plamy.

Drugi błąd to mieszanie środków, żeby było mocniej. Biocyd z wybielaczem, wybielacz z octem, różne preparaty wlane do jednego opryskiwacza. Efekt bywa żaden, a przy chlorze z kwasem wydziela się trujący gaz, także na świeżym powietrzu przy pochylaniu się nad wiadrem. Jeden preparat, rozcieńczony według etykiety, w czystym opryskiwaczu.

Trzeci: praca w deszczu albo tuż przed nim. Preparat spłynie, zanim zadziała, i trafi do gleby lub kanalizacji. Lepiej poczekać na dwa, trzy suche dni.

Jak zapobiegać odrastaniu mchu?

Mech wraca tam, gdzie jest cień, stała wilgoć i szczeliny. Zmiana choćby jednego z tych warunków wydłuża spokój o kilka sezonów.

• Przytnij gałęzie, które zacieniają dach i podjazd. Więcej słońca i przewiewu to szybsze schnięcie po deszczu.
• Dbaj o pełne fugi w kostce. Uzupełniaj piasek co sezon albo zastosuj fugę przeznaczoną do kostki, trudniejszą do zasiedlenia.
• Czyść rynny i zbieraj liście z dachu i tarasu. Gnijące liście to podłoże i wilgoć w jednym.
• Popraw odpływ wody tam, gdzie po deszczu stoją kałuże.
• Na dachu fachowcy stosują pasy z miedzi lub cynku przy kalenicy: deszcz spłukuje z nich jony metalu, które hamują porastanie połaci poniżej. To rozwiązanie dla dachu, który i tak jest czyszczony i serwisowany.
• Drewno po czyszczeniu zabezpiecz olejem lub impregnatem. Gładka, nasączona powierzchnia mniej chłonie wodę.

Mech na zacienionej, północnej stronie posesji pojawi się prędzej czy później. Różnica polega na tym, czy co roku zbierasz cienką warstwę z fug w pół godziny, czy co kilka lat walczysz z grubym kożuchem, pod którym kostka zdążyła się wykruszyć.